Έλκη των κάτω άκρων

Τα έλκη των κάτω άκρων, ανεξάρτητα από την αιτιολογία τους, αποτελούν δυσεπίλυτο θεραπευτικό πρόβλημα αλλά και μέγιστη κοινωνική και οικονομική επιβάρυνση για τις περισσότερες προηγμένες κοινωνίες. Η ενδεδειγμένη θεραπεία αλλά και η πρόγνωση εξαρτάται άμεσα από την έγκαιρη και ακριβή διάγνωση της αιτιολογίας τους. Στην πλειονότητα τους, τα έλκη αυτά είναι φλεβικής αιτιολογίας (80-90% περίπου).Στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και την Αυστραλία, όπου η δυνατότητα καταγραφής και ανάλυσης των δεδομένων είναι ικανοποιητική, υπολογίζεται από 0.2 έως 1% του συνολικού πληθυσμού. Το ποσοστό αυτό πολλαπλασιάζεται επί 3 έως 4 φορές σε ηλικίες άνω των 65 ετών.

Άλλα, λιγότερο συχνά, αίτια αναφέρονται:

α) παθήσεις του αρτηριακού δικτύου,

β) παθήσεις λεμφικού συστήματος,

γ) νευροπάθειες  (συχνά λόγω συνυπάρχοντος  σακχαρώδους διαβήτη),

δ) παρατεταμένη πίεση και ισχαιμία (έλκη κατακλίσεων),

ε) τα φλεγμονώδη ή μεταβολικά νοσήματα (ρευματοειδής αρθρίτις, σκληρόδερμα, γαγραινώδες πυόδερμα κλπ.),

ζ) κακοήθεια (βασικοκυτταρικό ή ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, κλπ.)

στ) αιματολογικά νοσήματα (δρεπανοκυτταρική αναιμία, θρομβοκυτταρική αναιμία, κλπ.).

Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν, περισσότερα του ενός από τα παραπάνω αίτια στον ίδιο ασθενή.

Τα έλκη επουλώνονται αργά και δύσκολα ενώ συχνά υποτροπιάζουν Από μελέτες σε παγκόσμιο επίπεδο προκύπτει ότι η πρόγνωση είναι πτωχή. Μόνον 50% των ελκών επουλώνονται μέσα σε 4 μήνες, 20% παραμένουν ανοικτά στα 2 χρόνια και 8% στα 5 χρόνια. Το ετήσιο ποσοστό υποτροπής κυμαίνεται μεταξύ 6% και 15%.

Θεραπεία έλκους (πατήστε εδώ για φωτογραφίες)

Στόχος της θεραπείας είναι η επούλωση του έλκους.

Αυτή περιλαμβάνει :

1)Καθαρισμό του έλκους με φυσιολογικό ορό αλλά και χειρουργικό καθαρισμό, εάν χρειάζεται, των νεκρωτικών στοιχείων.

2)Λήψη καλλιέργειας από το έλκος και ανάλογα την κατάλληλη αγωγή με αντιβιοτικά ιδιαίτερα όταν το έλκος έχει στοιχεία φλεγμονής όπως ερυθρότητα, άλγος και εξίδρωμα.

3) Χρήση ειδικών επιθεμάτων ή αυξητικών παραγόντων ή μεταμόσχευση δέρματος  ή άλλων μεθόδων είναι οι επιλογές που συνήθως ακολουθεί ο θεράπων ιατρός.

4) Σωστή περίδεση του άκρου. Η περίδεση του άκρου γίνεται με τους ελαστικούς επιδέσμους χαμηλής ελαστικότητας.  Οι ελαστικοί αυτοί επίδεσμοι έχουν δυνατότητα προσαρμογής σε αυξομειώσεις του οιδήματος του άκρου, ασκούν ικανοποιητική πίεση συνεχώς, είναι ευκολότεροι στη χρήση και δεν χρειάζονται συχνές αλλαγές. Το κυριότερο μειονέκτημα τους είναι ότι απαιτούν κάποια εμπειρία στο σωστό τρόπο εφαρμογής τους.

5) Τακτική παρακολούθηση από τον ιατρό και συμμόρφωση του ασθενούς στις οδηγίες. Σε ασθενείς που δεν τηρούν πιστά τις οδηγίες εφαρμογής συμπίεσης διάφοροι ερευνητές αναφέρουν 79% υποτροπή σε αντιδιαστολή με 4% σε όσους το κάνουν. Παρόμοια μελέτη κατέδειξε ότι σε συνεπείς ασθενείς το ποσοστό υποτροπής μέσα σε 36 μήνες, ήταν 15% σε αντίθεση με το 100% στους ασυνεπείς.

Πρόληψη

Η σημαντικότερη όμως θεραπεία του έλκους με αποτέλεσμα την καλή ποιότητα ζωής του ασθενούς είναι η πρόληψη είτε για να μην εμφανιστεί το έλκος είτε για να αποτρέψει την υποτροπή του.

1) ο ασθενής πρέπει να φέρει ειδικές συμπιεστικές κάλτσες διαβαθμισμένης πιέσεως  με πίεση 30-40 mmHg σε ασθενείς με φλεβική ανεπάρκεια, ενώ 40-50 mmHg σε ασθενείς με χρόνια φλεβική ανεπάρκεια και λεμφοίδημα

2) Απώλεια βάρους του ασθενούς

3) Περιποίηση δέρματος στην πάσχουσα περιοχή

3) Βάδισμα του ασθενούς

4) Εκτίμηση από τον θεράποντα ιατρό